Cúm là bệnh lý hô hấp phổ biến, dễ bùng phát vào thời điểm giao mùa và có khả năng lây lan nhanh trong cộng đồng. Trong đó, cúm A và cúm thường là hai dạng bệnh thường gặp nhưng lại có sự khác biệt rõ rệt về mức độ ảnh hưởng và nguy cơ biến chứng. Việc nhận biết chính xác từng loại cúm, nắm được nguyên nhân gây bệnh và các biện pháp phòng ngừa sẽ giúp người dân chủ động bảo vệ sức khỏe, hạn chế lây lan và xử trí kịp thời khi triệu chứng xuất hiện.
1. Cúm A là gì? Cúm thường là gì?
Cúm là một trong những bệnh lý hô hấp phổ biến nhất, xuất hiện quanh năm nhưng bùng phát mạnh vào thời điểm giao mùa. Trong đó, cúm A và cúm thường là hai dạng bệnh dễ gặp nhưng lại có mức độ ảnh hưởng hoàn toàn khác nhau. Việc hiểu rõ từng loại cúm không chỉ giúp người bệnh nhận biết sớm triệu chứng, mà còn đóng vai trò quan trọng trong việc lựa chọn phương pháp chăm sóc và phòng ngừa phù hợp, hạn chế tối đa các biến chứng nguy hiểm. Dưới đây là những thông tin cơ bản để phân biệt hai dạng cúm này một cách rõ ràng và dễ hiểu.
1.1. Cúm A là gì?
Cúm A là một bệnh nhiễm trùng đường hô hấp do virus Influenza A gây ra. Đây là loại virus có khả năng biến đổi nhanh, dễ tạo ra các chủng mới và có thể gây thành dịch lớn trong cộng đồng.
Virus cúm A từng gây ra nhiều đợt dịch nghiêm trọng như H1N1, H5N1, H7N9, với mức độ lây lan mạnh và nguy cơ biến chứng cao. Bệnh có thể gặp ở tất cả mọi người, từ trẻ em đến người lớn tuổi, đặc biệt nguy hiểm với những người suy giảm miễn dịch, có bệnh nền hoặc phụ nữ mang thai.
Cúm A thường gây sốt cao, đau mỏi toàn thân, mệt mỏi kéo dài, và có thể dẫn đến viêm phổi nếu không điều trị kịp thời.
1.2. Cúm thường là gì?
Cúm thường là bệnh cảm cúm do virus Influenza B hoặc C gây ra. Khác với cúm A, virus cúm B và C ít biến đổi và thường gây ra các triệu chứng nhẹ hơn, chủ yếu giống cảm lạnh thông thường.
Cúm thường diễn tiến ngắn, hiếm khi gây biến chứng nặng. Triệu chứng phổ biến gồm sốt nhẹ hoặc không sốt, hắt hơi, nghẹt mũi, đau họng, đau mỏi cơ nhẹ. Bệnh gặp nhiều ở trẻ em và người lớn nhưng không lây lan mạnh như cúm A.
Nhìn chung, cúm thường ít nguy hiểm và dễ hồi phục hơn, tuy nhiên vẫn cần chăm sóc đúng cách để tránh bội nhiễm và ảnh hưởng sức khỏe.
2. Triệu chứng phân biệt cúm A và cúm thường
Mặc dù đều là bệnh do virus cúm gây ra nhưng cúm A và cúm thường có những biểu hiện lâm sàng khác nhau. Việc nhận biết đúng triệu chứng giúp người bệnh chủ động theo dõi, chăm sóc và hạn chế nguy cơ biến chứng.
2.1. Triệu chứng của cúm A
Cúm A thường khởi phát đột ngột và tiến triển nhanh, gây ảnh hưởng mạnh đến toàn cơ thể. Các triệu chứng điển hình gồm:
- Sốt cao 38–40°C, kéo dài 2–4 ngày, có thể kèm rét run.
- Ho nhiều, ho khan, đôi khi đau rát họng.
- Đau cơ, đau khớp nghiêm trọng, nhức mỏi toàn thân – đây là dấu hiệu rất phổ biến của cúm A.
- Mệt mỏi kéo dài: người bệnh có thể mệt lả từ vài ngày đến cả tuần, thậm chí lâu hơn.
- Khó thở, đau ngực, có thể tiến triển thành viêm phổi – đặc biệt ở trẻ nhỏ, người già, người suy giảm miễn dịch.
- Nghẹt mũi, viêm họng, nhưng mức độ thường nhẹ hơn cúm thường.
Nhìn chung, cúm A gây triệu chứng nặng hơn, dễ khiến người bệnh suy kiệt và cần theo dõi sát.
2.2. Triệu chứng của cúm thường
Cúm thường (do virus Influenza B hoặc C) thường nhẹ hơn và gần giống cảm lạnh thông thường. Các triệu chứng bao gồm:
- Sốt nhẹ hoặc không sốt, nếu có thì thường chỉ kéo dài 1–2 ngày.
- Sổ mũi, nghẹt mũi rõ rệt, hắt hơi nhiều – dấu hiệu đặc trưng của cúm thường.
- Đau họng, ho nhẹ, mức độ không nghiêm trọng.
- Đau đầu và đau mỏi cơ nhẹ, không mạnh như cúm A.
- Cảm giác mệt vừa phải, ít kéo dài.
- Ít khi có biến chứng, trừ khi người bệnh chăm sóc không đúng cách hoặc có bệnh nền.
2.3. Điểm khác biệt quan trọng
| Triệu chứng | Cúm A | Cúm thường |
| Mức độ sốt | Sốt cao 38–40°C | Sốt nhẹ hoặc không sốt |
| Đau cơ, đau khớp | Mạnh, rõ rệt | Nhẹ |
| Thời gian mệt mỏi | Lâu, có thể kéo dài nhiều ngày | Ngắn hơn |
| Nguy cơ biến chứng | Cao (viêm phổi, suy hô hấp…) | Thấp |
| Ngạt mũi, sổ mũi | Ít hơn | Rõ rệt |
3. Nguyên nhân gây bệnh Cúm A và cúm thường
Các bệnh cúm xuất hiện quanh năm và chủ yếu lây lan qua đường hô hấp, nhưng nguyên nhân gây cúm A và cúm thường lại có những điểm khác nhau. Việc hiểu rõ nguồn gốc của từng loại virus giúp người dân chủ động hơn trong phòng ngừa, nhận biết nguy cơ và có biện pháp bảo vệ sức khỏe phù hợp. Dưới đây là những nguyên nhân cơ bản dẫn đến hai dạng bệnh cúm thường gặp hiện nay.
3.1. Nguyên nhân gây cúm A
Cúm A do virus Influenza A gây ra. Đây là loại virus có khả năng biến đổi liên tục, tạo ra nhiều chủng mới và lây lan rất nhanh trong cộng đồng. Chính đặc tính đột biến mạnh khiến cúm A có thể bùng phát thành các đợt dịch lớn như H1N1, H5N1 hay H7N9 đã từng ghi nhận. Virus cúm A lây chủ yếu qua giọt bắn khi người bệnh ho, hắt hơi hoặc qua tiếp xúc gần. Bệnh có thể gặp ở mọi độ tuổi nhưng dễ gây biến chứng nặng ở trẻ nhỏ, người lớn tuổi và những người có hệ miễn dịch suy giảm.
3.2. Nguyên nhân gây cúm thường
Cúm thường do virus Influenza B và C gây ra. Hai loại virus này ít biến đổi hơn và thường chỉ gây triệu chứng nhẹ, gần giống cảm lạnh thông thường. Virus cúm B và C cũng lây qua đường hô hấp nhưng tốc độ lây nhiễm và mức độ ảnh hưởng thấp hơn nhiều so với cúm A, hầu như không gây thành dịch lớn. Bệnh có thể xảy ra ở cả trẻ em và người lớn, thường diễn biến ngắn ngày và ít khi gây biến chứng nghiêm trọng, ngoại trừ những trường hợp có sức đề kháng yếu.
4. Cách phòng bệnh cúm A hiệu quả
Phòng bệnh cúm A cần được thực hiện thường xuyên và liên tục, đặc biệt trong thời điểm giao mùa hoặc khi xuất hiện ca bệnh trong cộng đồng. Một trong những biện pháp quan trọng nhất là giữ vệ sinh cá nhân. Người dân nên rửa tay bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn nhiều lần trong ngày, tránh đưa tay lên mắt, mũi, miệng vì đây là các vị trí dễ dẫn virus vào cơ thể. Khi đến nơi đông người hoặc tiếp xúc với người có triệu chứng ho, sốt, hắt hơi, việc đeo khẩu trang và giữ khoảng cách là cần thiết để giảm nguy cơ lây nhiễm.
Bên cạnh đó, việc nâng cao sức đề kháng đóng vai trò quan trọng trong phòng bệnh. Chế độ ăn uống đầy đủ dinh dưỡng, bổ sung vitamin từ rau xanh, trái cây, ngủ đủ giấc và tập luyện thể dục đều đặn giúp cơ thể khỏe mạnh hơn, hạn chế khả năng mắc bệnh. Không gian sống cũng cần được vệ sinh thường xuyên, mở cửa để thông thoáng và khử khuẩn những bề mặt thường xuyên tiếp xúc.
Theo dõi sức khỏe hằng ngày là điều rất cần thiết, đặc biệt khi xuất hiện các dấu hiệu bất thường như sốt cao, ho nhiều, đau mỏi người. Người dân cần đến cơ sở y tế để được thăm khám và tư vấn kịp thời, tuyệt đối không tự ý dùng thuốc kháng virus khi chưa có chỉ định. Cuối cùng, tiêm vaccine cúm theo khuyến cáo hằng năm là biện pháp an toàn và hiệu quả, giúp giảm nguy cơ mắc cúm A và hạn chế diễn biến nặng nếu không may nhiễm bệnh. Đây là cách bảo vệ chủ động cho bản thân và cộng đồng.
5. Khi nào bệnh nhân cần đi khám?
Người mắc cúm thường có thể tự chăm sóc tại nhà và hồi phục sau vài ngày, tuy nhiên có những dấu hiệu cho thấy bệnh đang diễn biến nặng và cần được thăm khám y tế kịp thời. Khi triệu chứng sốt cao kéo dài hơn hai ngày và không đáp ứng với thuốc hạ sốt thông thường, người bệnh nên đến cơ sở y tế để được kiểm tra, vì đây có thể là dấu hiệu của cúm A hoặc nguy cơ viêm phổi. Trường hợp ho nhiều, đau ngực hoặc khó thở cũng cần được chú ý, đặc biệt ở trẻ nhỏ, người lớn tuổi hoặc người có bệnh nền đi kèm.
Nếu người bệnh cảm thấy mệt lả, kiệt sức, ăn uống kém hoặc tình trạng mệt mỏi kéo dài bất thường, đây là dấu hiệu cảnh báo cơ thể đang chống chọi kém với virus. Trẻ em xuất hiện tình trạng quấy khóc nhiều, bỏ bú, co giật, thở nhanh hoặc tím tái cần được đưa đi khám ngay. Ngoài ra, phụ nữ mang thai và người có hệ miễn dịch suy yếu nên đến khám sớm ngay khi xuất hiện những triệu chứng đầu tiên của cúm vì nhóm đối tượng này dễ gặp biến chứng nặng. Việc thăm khám kịp thời giúp bác sĩ chẩn đoán đúng bệnh, theo dõi diễn biến và đưa ra phương pháp điều trị phù hợp để hạn chế tối đa rủi ro cho sức khỏe.
Xem thêm: Các ca nhiễm trùng hô hấp cấp tính
Kết luận
Nhìn chung, cúm A và cúm thường đều có thể kiểm soát tốt nếu người bệnh hiểu đúng về nguyên nhân, triệu chứng và tuân thủ các biện pháp phòng ngừa phù hợp. Khi xuất hiện dấu hiệu bất thường như sốt cao kéo dài, ho nhiều, khó thở hoặc mệt mỏi nặng, người dân cần chủ động đến cơ sở y tế để được đánh giá và hướng dẫn điều trị.
Sức khỏe người Hà Tĩnh – Kênh thông tin của CDC Hà Tĩnh luôn là địa chỉ tin cậy cung cấp thông tin chuyên môn, tư vấn sức khỏe và hỗ trợ kịp thời cho cộng đồng. Người dân có thể liên hệ CDC Hà Tĩnh để được giải đáp và nhận hướng dẫn chuẩn xác nhằm bảo đảm an toàn cho bản thân và gia đình.
- Địa chỉ: Số 229, Đ. Nguyễn Huy Tự, phường Thành Sen, Tỉnh Hà Tĩnh
- Hotline: 0239 3856 661
- Website: soyte.hatinh.gov.vn/
- http://cdc.hatinh.gov.vn/
